İnternet Bağımlısı Olmaktan Nasıl Kurtulabiliriz?

İnternet bağımlılığı sosyal ilişkilere, iş ve okul yaşamlarına zarar vererek psikolojik ve ilişkisel sorunlara neden olur. İnternet bağımlılığından kurtulma yolları arasında birkaç yararlı yöntem bulunmaktadır. İnternet bağımlılığından kurtulmaya çalışan danışanlarımızla yaptığımız çalışmalarda, internet bağımlılığının psikolog yardımı, ilaç tedavisi ya da her ikisini birden gerektiren bazı alt tipleri olduğunu görüyoruz.

1.Oyun Bağımlıları

Her yaştan çok sayıda insan, internet üzerinden her gün saatlerce, bazen günler süre oyunlar oynuyorlar ve bunun acı sonuçlarıyla karşılaşıyorlar. Bu oyunları oynayanların bir bölümü Türkiye çapında, bazıları ise uluslararası ölçekli sanal oyun ortamlarına giriş yapıyorlar. Günümüzde oyunlar, dijital teknolojinin ve oyun yazılımlarının gelişimiyle birlikte giderek daha ilgi çekici, daha renkli ve daha derin bir boşluğa dönüşüyor. Teknolojinin gelişmesiyle daha iyi grafikler, daha ilgi çekici senaryolarla karşılaşan çocuklar, gençler ve yetişkinler, dışarıda ya da sevdikleriyle zaman geçirmek yerine oyunların sana dünyasına takılıp kalmayı tercih ediyorlar.

Elbette ki oyun oynayan herkes aynı bağımlılığı geliştirmiyor ancak bir bölümü için bilgisayar oyunları kontrol edilemez bir bağımlılığa dönüşüyor. Bu oyunların fantastik sanal dünyasında kaybolan çocuklar, gençler ve yetişkinler ailelerini, arkadaşlarını, işlerini ve okullarını ihmal ediyorlar.

2.İnternette Kumar ve Alışveriş Bağımlıları

Bu insanlar, internete girme konusunda kendilerini durduramazlar. İnternetten bahis ve kumar oynarlar, alışveriş yaparlar. Bu kişiler kazanmaya ve kar etmeye odaklıdırlar ve bunların büyük bölümü yetişkinlerdir. Sık sık parasal sorunlarla ve iflas durumuyla karşılaşırlar. Bu bağımlılık çoğunlukla belirti vermez ve gizli kalır. Bağımlılar problemi inkar ederler veya basite indirgemeye çalışırlar. Sevdiklerinden ve eşlerinden uzaklaşıp bağımlısı oldukları kumar oynama ve alışveriş yapma eylemini gerçekleştirmek için nerede oldukları ve ne yaptıkları konusunda sürekli yalan söylerler.

3.Araştırma Bağımlıları

Takıntılı bir biçimde internet arama motorlarında ve veritabanlarında arama yapan bu insanlar bilgisayar ve telefonla saatlerce, günlerce araştırma yaparlar, o sırada ilgi duydukları konuyla ilgili bilgi ve veri toplarlar, bunları düzenleyip organize ederler. Bunu durduramazlar. Araştırdıkları konular çok çeşitlilik gösterir, ve dikkatlerini çeken herhangi bir konu bir anda araştırma konusuna dönüşür. Akla gelebilecek hemen her konuyu araştırır, bilgi depolarlar. Bu bağımlılık nedeniyle iş verimi düşer, aileyle ve arkadaşlarla geçirilen zaman belirgin biçimde azalır.

4.İnternetten Aldatanlar

Bu kişiler, internetten sohbet sitelerine girerler, sosyal ağlarda yeni insanlarla tanışmayı bir takıntıya dönüştürürler. Amaçları internetten edinilen arkadaşlarla yakınlık kurmaktır. Bu bağımlılığa sahip kişi için internetten yeni tanışılan biri, onun hayatında birden çok önemli bir insana dönüşür. Bunun karşılığında gerçek yaşamdaki eşle, aileyle ve arkadaşlarla ilişkiler telafisi olmayacak biçimde zarar görür. Ayrılıklar ve boşanmalar yaşanır.

5.İnternette Seks Bağımlıları

Bu bağımlılığa sahip kişiler internet üzerinden pornografik resim ve video izler, bunları indirirler. Bazı durumlarda, sanal cinsel eylemlerin, cinsel içerikli mesajların karşılıklı yazışma yoluyla gönderildiği bu sitelerden buldukları kişilerle sürekli olarak mesajlaşırlar. Pornografiden ve mesajlaşmadan uzak kalamazlar ve bu davranışlar sonucu hem okul ve iş performansı belirgin biçimde düşer, hem de eşle ve kişinin sevdikleriyle ilişkilerinde belirgin bozulmalar görülür.

internet bağımlılığı ve zararları
İnternet bağımlısı olmaktan nasıl kurtulabiliriz?

İnternet Bağımlılığından Kurtulma Yolları Arasında Etkili Bir Yöntem: Bilişsel Davranışçı Yaklaşım

1.       Aşama : Davranış Değiştirme

İnternet bağımlılığından kurtulma yolları arasında Bilişsel davranışçı yaklaşım etkinliği bilimsel olarak kanıtlanmış, yararlı bir yöntem olarak öne çıkmaktadır. Bilişsel davranışçı yaklaşımda  ilk olarak kişinin mevcut internet kullanımı değerlendirilir. Kişinin mevcut internete girme davranışlarının değerlendirilmesi için kendi oluşturduğumuz bir günlük internet aktivite kaydı tutmasını isteriz.

Kişinin internetteki davranışlarını ve internete takılıp kalmasını tetikleyen duygularını belirlemeye çalışırız, internet oturumunu açmadan önce neler olduğunu ve oturum açtıktan sonra yaptığı internetteki aktivitelerini kaydetmesini isteriz (Sohbet, pornografik siteler, kumar siteleri, alışveriş siteleri veya arama motorları).  Bu oturumda neyi gerçekleştirdi, ne yaptı ve oturumdan çıktığında neler hissetti, bunları danışanımız kaydeder. Bu kayıtlar bir hafta boyunca her gün tutulur ve hem kişinin interneti aşırı kullanma riski bulunan durumlarını hem de davranış hedeflerini belirlemek için kullanırız.

Bilişsel davranışçı terapi açısından iyileşmenin göstergesi, internet kullanım süresinin azalmasıdır. Danışanlarımızdan bir bölümü hafta boyunca evde yalnız geçirdiği 40 saatini mesajlaşarak geçirirken bazıları ise işyerlerinde 50-60 saatlerini kumar sitelerinde ya da pornografik sitelerde geçirdiklerini bildirmektedirler. Bu durumdaki insanlara, yaptıkları bu davranışlarla ilgili ölçülebilir ve somut değişiklikler yapabildiklerini göstermeye çalışırız. Bunu sağlamak, bağımlılığın kontrol altına alınabilmesi için iyi bir başlangıçtır. Bu kişilerin cep telefonu ve bilgisayar kullanma davranışlarını yeniden yapılandırmaya çalışırız. Telefonunda veya bilgisayarında sürekli giriş yaptığı sitelerin kısayollarını silmesini isteriz. Cinsel içerikli sitelere, kumar sitelerine, sohbet sitelerine, sosyal ağlara, alışveriş sitelerine açılan kapıları kapattırırız çünkü bunlar, bağımlılığın sürmesini teşvik etmektedir.

Bilgisayar, cep telefonu veya bilgisayardan internete giriş için zaman planlaması yaparız. Alarm kurdurarak belli zamanlarda mutlaka internetten çıkıp telefonunu veya bilgisayarını bırakıp bir yakınıyla, arkadaşı veya eşiyle konuşmaya zaman ayırmasını sağlarız. Bu çabalarımızın tümü, teknolojiden biraz uzaklaşıp, bağımlılık örüntüsünü bozmak için gerekli yollara odaklanmasını sağlamak içindir.

Filtre programları da danışanlarımızın internet ve teknoloji kullanımını sınırlandırmalarına yardımcı olur. Bu programlar, pornografi, kumar, sohbet, alışveriş ve oyun sitelerini bloklayarak, siteye girme davranışını durdurmalarına yardımcı olmaktadır. Girmek istenen siteye girişin engellenmesi, kişide şok etkisi yaparak bağımlılığın oluşturduğu hipnoz halinin bozulmasını sağlar, kişinin kontrolü tekrar sağlamasına yardımcı olur.

1.       Aşama: Bilişsel Yeniden Yapılandırma

Bilişsel davranışçı terapinin ikinci aşaması, bağımlılığı oluşturan ve internete girme davranışlarını başlatan düşünce hatalarını hedefler.

Bağımlıların bazıları, kendileriyle, kendilikleriyle ilgili çarpıtılmış düşüncelere dalıp giderler. Buna ruminasyon, ya da “düşünsel geviş getirme” diyoruz.

İnternete dalıp gitmelerine sebep olan problemlerini düşünürler. Sahip oldukları gerçek benliği kabul etmez ve onaylamazlar. Bunun yerine, internette açılan oturumdaki benliklerini kabul eder, onaylarlar “Ben dış dünyada bir hiçim”, “Facebook’ta saygı görüyorum gerçek hayatta kimse bana saygı göstermiyor” gibi düşüncelere sahiptirler ve bunlara büyük ölçüde inanırlar. Gerçek dünya hakkında çarpıtılmış düşünceleri vardır. Örneğin “Beni internette sohbet ettiğim kadınlar seviyor, beğeniyor ama eşim benden nefret ediyor” ya da “Kimse benim gerçekte kim olduğumu bilmiyor, kimse beni tanımıyor. Bilseler ve tanısalar zaten kimse beni sevmez”. Bu türden ya hep ya hiç tarzı düşünce çarpıtmaları, kişinin bağımlılığını şiddetlendirmektedir.

Online oyun bağımlısı bir genç, oyunda bazı amaçlara ulaştığında dış dünyayı daha az ilgi uyandıran, daha sıkıcı bir yer olarak görür. Bu tür düşünme biçimi, kişinin özgüvenini geliştirmesi ve sürdürmesi için online oyunlara psikolojik bir bağımlılık geliştirmesine neden olur. Tüm bağımlılar, sanal dünyada kendilerine daha iyi davranıldığına, daha çok saygı ve itibar gördüklerine dair bir düşünce hatası geliştirirler ve buna bağlı olarak gerçek yaşamlarına dair tatminsizlik ve memnuniyetsizlik hissederler.

Bilişsel yeniden yapılandırma dediğimiz yöntem, kişinin düşüncelerini mikroskop altına aldığımız ve incelediğimiz bir tekniktir. Doğru uygulandığında, bağımlı kişiler, interneti ve teknolojiyi bazı durumlardan ve bazı duygulardan kaçınmak için kullandıklarını görürler.

Ruh halimiz, duygularımız, kendimizle yaptığımız konuşmalarla, yani düşüncelerimizle oluşur ve bu çoğunlukla çevremizle ilgili yaptığımız yorumlarımıza bağlıdır. Bilişsel yeniden yapılandırmada, bu yorumların ne kadar geçerli ve mantıklı olduğu danışanla birlikte değerlendirilir. Örneğin, internet oyunlarıyla kendine güven kazanmaya çalışan bir kişi, gerçek yaşamındaki gerçek ihtiyaçlarının tatmin edilmediğini görmeye başlar ve bunu sağlıklı ve meşru yollardan gidermenin yollarını öğrenir.

Teknolojinin ve internetin daha iyi bir yaşam için zorunlu olduğuna inanan bu kişilerin bu kısır döngüyü kırmaları için, gerçekdışı düşüncelerine meydan okumaları için onları terapi seanslarında teşvik ederiz.

Klinik Psikolog Serhat DAMAR

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*